Postanowienia umowy kredytu, które pozwalają bankowi na przeliczanie salda oraz rat kredytu według kursu CHF określonego w Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w banku stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 3851 kodeksu cywilnego, bowiem kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy.

Aby można było powoływać się na niedozwolony charakter danego zapisu, muszą zostać spełnione cztery przesłanki:

  1. umowa musi być zawarta z konsumentem,
  2. postanowienia umowy nie mogą być uzgadniane z konsumentem indywidualnie,
  3. kwestionowane postanowienia nie mogą dotyczyć głównych świadczeń stron,
  4. postanowienia umowy powinny kształtować prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Jeżeli umowa kredytu nie była zawierana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, należy uznać, że pierwsza przesłanka zostanie spełniona. Powszechnie wiadomo, że wzory umów były przygotowywane przez banki (przesłanka druga). Nie można również uznać, że postanowienia waloryzujące kwotę kredytu oraz jej raty do CHF określają główne świadczenia stron, którymi  przypadku umowy kredytu są oddanie przez bank do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie ściśle określonej kwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel oraz zobowiązanie kredytobiorcy do korzystania z oddanych do dyspozycji środków pieniężnych na warunkach określonych w umowie, zwrot kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłata prowizji od udzielonego kredytu.

W sprawach Frankowiczów banki przyznały sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości kapitału pozostałego do spłaty, rat kredytu i odsetek. Jednocześnie prawo banku do ustalenia kursu CHF zazwyczaj nie doznaje żadnego ograniczenia, co może prowadzić wręcz do nieważności zaskarżonych postanowień umowy, o czym piszę we wpisie dotyczącym nieważności umowy kredytu.

W tym miejscu warto powołać się na orzecznictwo sądów powszechnych w zakresie stosowania przez instytucje finansowe tabel kursów walut. Przykładowo Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2013 r. (sygn. akt VI ACa 441/13, M. pr. bank. 2013/12/16-24) uznał za niedozwolone postanowienia, w których wskazano jedynie termin ustalania kursu waluty przejętego do rozliczeń spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, a nie określono sposobu ustalania tego kursu. Ten sam sąd w wyroku z dnia 21 października 2011 r. (sygn. akt VI ACa 420/11, M.Pr.Bank. 2012/6/14-23) wskazał, że skoro bank może wybrać dowolnie i niepoddające się weryfikacji kryteria ustalania kursów kupna i sprzedaży walut obcych, stanowiących narzędzie indeksacji kredytu i rat jego spłaty, wpływając na wysokość własnych korzyści finansowych i generując dla kredytobiorcy dodatkowe i nieprzewidywalne co do wysokości koszty kredytu, klauzule te rażąco naruszają zasadę równowagi kontraktowej stron na niekorzyść konsumentów, a także dobre obyczaje, które nakazują, by ponoszone przez konsumenta koszty związane z zawarciem i wykonywaniem umowy,  o ile nie wnikają z czynników obiektywnych, były możliwe do przewidzenia, a sposób ich generowania poddawał się weryfikacji.

Osoby zainteresowane wytoczeniem bankowi sprawy sądowej proszę o przesłanie umowy kredytu wraz z ewentualnymi aneksami na adres t.majkowycz@mkp-legal.pl

W razie dodatkowych pytań zachęcam do kontaktu pod numerem +48 692 479 841.